Spiral (bachadon ichi vositasi): turlari, o'rnatish va afzalliklari

Dr. Gulbahor Jiyanova
Ginekolog, Akusher-ginekolog
Bachadon ichi vositasi (BIV/spiral) — bachadon ichiga o'rnatiladigan kichik, T-shaklida qurilma. Dunyo bo'yicha eng keng qo'llaniladigan kontrasepsiya usullaridan biri.
Spiral qanday ishlaydi?
Spiral urug'langan tuxumning bachadonga yopishishiga to'sqinlik qiladi. Turiga qarab qo'shimcha mexanizmlar ham ishlaydi.
Spiral turlari
1. Mis spiral (gormonsiz)
Qanday ishlaydi?
Mis ionlari spermatozoidlar uchun toksik muhit yaratadi va urug'lanishni oldini oladi.
Afzalliklari:
- Gormonsiz — gormon ta'siriga sezgir ayollar uchun
- 5–10 yilga qadar samarali
- O'rnatilgandan so'ng darhol ishlaydi
- Favqulodda kontrasepsiya sifatida (jinsiy aloqadan 5 kun ichida)
- Ekologik toza va iqtisodiy
Kamchiliklari:
- Hayz ko'p va og'riqli bo'lishi mumkin (ayniqsa dastlabki oylar)
- Hayz og'rig'ini kuchaytirishi mumkin
Kim uchun mos?
- Gormonsiz kontrasepsiya istagan ayollar
- Emizayotgan onalar
- Gormonlarga nisbatan ziddiyati bor ayollar
2. Gormonal spiral (levonorgestrel IUD)
Qanday ishlaydi?
Az miqdorda progestin gormoni (levonorgestrel) ajratib, bachadon shilliq qavatini va bachadon bo'yni shillig'ini o'zgartiradi, ovulyatsiyani qisman to'xtatadi.
Afzalliklari:
- 3–8 yilga qadar samarali (turga qarab)
- Hayzni kamaytiradi yoki to'xtatadi — og'riqli hayz uchun yaxshi
- Ko'p hayz (menorragiya) davolashda ishlatiladi
- Mioma va endometrioz belgilarini yengillashtiradiy
Kamchiliklari:
- Dastlabki oylar noto'g'ri qon ketish
- Gormon o'zgarishiga bog'liq holda bosh og'rig'i, akne (kamdan-kam)
Kim uchun mos?
- Og'riqli va ko'p hayz bilan ayollar
- 3–5 yillik uzoq muddatli kontrasepsiya istagan ayollar
3. Mis spiral turlari (o'lcham)
- Standard mis spiral: standart bachadon uchun
- Kichik mis spiral (nullipar — farzandsiz ayollar uchun): bachadon bo'shlig'i kichikroq bo'lgan ayollar uchun
Spiral o'rnatish jarayoni
1. Ginekolog ko'rigi va ultratovush
2. Hayz paytida yoki hayz oxirida o'rnatilishi ma'qul (bachadon bo'yni sal ochiq)
3. Spekulyum yordamida bachadon bo'yni ko'riladi
4. Nozik trubka orqali spiral bachadonga joylashtiriladi
5. Jarayon 5–10 daqiqa davom etadi
Og'riq: Biroz qisish va siqilish seziladi — hayz og'rig'iga o'xshash. O'rnatishdan oldin og'riq qoldiruvchi tavsiya qilinadi.
O'rnatishdan keyin
- Dastlabki 24 soat dam oling
- 1 hafta jinsiy aloqadan saqlaning
- 4–6 hafta nazorat ko'rigi
- Ipchalarni oyiga bir marta tekshiring (normal mavjud bo'lishi kerak)
Spiral kim uchun tavsiya etilmaydi?
- Tushuntirilmagan vaginal qon ketish
- Bachadon anomaliyalari
- Aktiv bachadon yoki bachadon bo'yni infeksiyasi
- Mis allergyasi (mis spiral uchun)
- Ba'zi gormon sezgir o'smalar (gormonal spiral uchun)
Spiral siz uchun mos kontrasepsiyami? Buni aniqlash uchun ginekolog bilan maslahatlashing.
Dr. Gulbahor Jiyanova tavsiya qiladi
*"Spiral — eng ishonchli kontrasepsiya usullaridan biri. To'g'ri o'rnatilgan spiral yillar davomida tashvishsiz himoya beradi. Tanlov — mis yoki gormonal — faqat sizning individual holatligingizga qarab qilinadi. Bepul konsultatsiyaga keling."*
Haqiqiy vaka (identifikatsiyasiz)
*"31 yoshli emizayotgan ona kontrasepsiya uchun murojaat qildi. Gormonlar mos kelmagani uchun mis spiral tavsiya qilindi. Hayz paytida o'rnatildi. 6 haftadagi nazoratda hammasi joyida. 2 yildan beri ishlatmoqda."*
Konsultatsiyaga yozing
Siz uchun mos spiral turini tanlash va o'rnatish uchun — bepul konsultatsiya va professional xizmat.
Narx va qabul vaqtini bilib oling
Telegram, WhatsApp orqali yozing yoki qo'ng'iroq qiling. Barcha murojaatlar maxfiy.
Seshanba, Payshanba, Shanba: 09:00–18:00
Ko'p so'raladigan savollar
Spiral o'rnatish og'riqli mi?
Spiralni kim o'rnatishi kerak?
Spiral olingandan keyin homilador bo'lish mumkinmi?
Mis va gormonal spiralning farqi nima?
Spiral Toshkentda qancha turadi?
Spiral o'rnatilgandan keyin qachon ishlaydi?
Spiraldan keyin hayz o'zgaradimi?
Tug'ruqdan keyin spiral o'rnatish mumkinmi?
Spiral o'rnatishdan oldin tahlillar kerakmi?
Spiralni qachon olib tashlash kerak?
Foydali sahifalar
Ushbu maqola faqat ma'lumot maqsadida. Shaxsiy tibbiy maslahat uchun shifokorga murojaat qiling.