PMS (Premenstrual sindrom): belgilari va engish usullari

Premenstrual sindrom (PMS) — hayzdan 1–2 hafta oldin paydo bo'lib, hayz boshlanishi bilan yo'qoladigan jismoniy va hissiy belgilar to'plami.

PMS qanchalik keng tarqalgan?

Reproduktiv yoshdagi ayollarning 75–85% da PMS belgilari bo'ladi. Ularning ~5% da belgilar hayot sifatini sezilarli ravishda buzadi — bu PMDD (premenstrual disforik buzilish) deb ataladi.

PMS belgilari

Hissiy va ruhiy belgilar

• Kayfiyat o'zgarishi, ko'z yoshi
• Asabiylashish, jahldorlik
• Tashvish, asabiylik
• Kontsentratsiyaning pasayishi
• Charchoq, uyquchanlik

Jismoniy belgilar

• Ko'krak og'rig'i va shishi
• Qorin shishishi va og'irlik hissi
• Og'irlik olish (suyuqlik tutilishi)
• Bosh og'rig'i
• Mushak va bo'g'im og'rig'i
• Akne
• Ovqat ishtahasining o'zgarishi (shirinlikka moyillik)

PMS sabablari

Aniq sabab noma'lum, lekin quyidagilar muhim rol o'ynaydi:

• Ovulyatsiyadan keyingi gormon o'zgarishlari (estrogen tushishi, progesteron)
• Serotonin darajasining o'zgarishi (kayfiyat gormoni)
• Magniy yetishmovchiligi
• Stres va uyqu buzilishi

PMS yoki PMDD?

PMS: yengil va o'rta belgilar, hayot sifatini unchalik buzmaydi.

PMDD: og'ir hissiy belgilar (chuqur qayg'u, vahima xurujlari, kuchli asabiylashish), ish, munosabatlar va kundalik hayotga sezilarli ta'sir. Davolash kerak.

Hayot tarzi bilan engish

Ovqatlanish

• Hayz oldidan tuz, shakar va kofein kamaytiring
• Kaltsiy boy ovqatlar: sut, qatiq, pishloq
• Magniy: yong'oq, qovoq urug'i, qoramosh
• Kichik, tez-tez ovqatlanish (qon shakarni barqaror ushlab turadi)

Jismoniy faollik

• Muntazam aerobik mashqlar endorfin ajralib, kayfiyatni yaxshilaydi
• Yoga va meditatsiya stresni kamaytiradi

Uyqu

• Muntazam uyqu tartibi muhim
• PMS davrida ko'proq uyqu kerak bo'lishi mumkin

Dori davolash

Og'riq va shishish uchun

• NSAID (ibuprofen, naproxen): og'riq va shishishga qarshi
• Diuretiklar (shifokor ko'rsatmasi bilan): suyuqlik tutilishiga qarshi

Qo'shimchalar

• Kaltsiy 1200 mg/kun — PMS belgilarini kamaytirishi isbotlangan
• Magniy 200–400 mg — kayfiyat va shishishga yordam beradi
• Viteks (Abraham daraxti ekstrakti) — tabiiy, ba'zi belgilarga yordam beradi

Gormonal davolash

• Oral kontraseptivlar — gormon o'zgarishlarini barqarorlashtiradi
• Ayniqsa PMDD uchun samarali

Antidepressantlar (PMDD uchun)

• SSRI (fluoxetin, sertralin) — faqat hayz oldidan olish ham mumkin
• PMDD da birinchi qator davolash

Agar PMS hayotingizni qiyinlashtirsa — bu normal deb qabul qilish shart emas. Yordam bor.

Dr. Gulbahor Jiyanova tavsiya qiladi

*"PMS haqida ko'p ayollar 'shunday bo'lishi kerak' deb o'ylashadi. Lekin oyiga bir hafta ishlay olmaslik, oila munosabatlarini buzish — bu davolanishi kerak holat. Keling, yechim topamiz."*

Haqiqiy vaka (identifikatsiyasiz)

*"29 yoshli bemor har oy hayz oldidan 7–10 kun juda jahldor va ko'z yoshli bo'lib, ish va oila munosabatlariga ta'sir qilgan. PMDD tashxisi qo'yilib, oral kontraseptiv + magniy bilan 2 oyda sezilarli yaxshilanish."*

Bepul konsultatsiyaga yozing

PMS yoki PMDD tashvishingiz bo'lsa — murojaat qiling. Hayot sifatingizni yaxshilash mumkin.