Bepushtlik: sabablari, tashxis va davolash usullari

Bepushtlik — 12 oy muntazam jinsiy hayot bilan homilador bo'la olmaslik. 35 yoshdan katta ayollar uchun bu muddat 6 oy. Bu tibbiy holat va ko'p hollarda davolanadi.

Qanchalik keng tarqalgan?

Juftliklarning 10–15% bepushtlikka duch keladi. Sabablar teng taqsimlangan:

• Ayol omili: ~40%
• Erkak omili: ~40%
• Ikki tomonlama yoki aniqlanmagan: ~20%

Ayollardagi bepushtlik sabablari

Ovulyatsiya buzilishi (eng keng tarqalgan — 25–30%)

• PKTS (polikistik tuxumdon sindromi)
• Tireoid bez kasalliklari
• Giperprolaktinemiya
• Prematur tuxumdon etishmovchiligi

Fallop nayi muammolari (25–35%)

• Chlamydia yoki gonoreya sabab yopiq nay
• Ektopik homiladorlik keyingi zararlanish
• Endometrioz

Bachadon muammolari

• Submukoz miomalar
• Endometrial poliplar
• Asherman sindromi (yopishqoqliklar)
• Tug'ma anomaliyalar

Bachadon bo'yni omili

• Shilliq spermatozoidlarga to'sqinlik qilishi
• Bo'yin stenozi

Tushuntirilmagan bepushtlik (~20%)

Barcha testlar normal bo'lganda ham bepushtlik bo'lishi mumkin.

Erkak omili

Erkaklarda ham tekshiruv muhim:

• Spermogramma — sperm soni, harakatchanligi, shakli
• Gormon tahlillari
• Ultratovush

Bepushtlik tekshiruvi (ayol uchun)

Tahlillar

• FSH, LH, AMH (tuxumdon rezervi)
• Prolaktin, TSH
• Progesteron (ovulyatsiyani tasdiqlash uchun)

Tekshiruvlar

• Transvaginal ultratovush (antral follikullar — tuxumdon rezervi)
• Gisterosalpingografiya (GSG) — naylar ochiqligini aniqlash
• Gisteroskopiya — bachadon ichini ko'rish
• Laparoskopiya — endometrioz va nay tekshiruvi

Davolash usullari

1. Ovulyatsiyani rag'batlantirish

• Klomifen sitrat yoki letrozol
• Gonadotropinlar (kuchliroq stimulyatsiya)

2. IUI (bachadon ichi urug'lantirish)

• Sperm tozalanib, to'g'ridan-to'g'ri bachadonga joylashtiriladi
• Ovulyatsiya stimulyatsiyasi bilan birgalikda
• 3–6 sikl ko'rib chiqiladi

3. IVF (in vitro urug'lantirish — EKO)

• Tuxumdonlardan tuxum hujayralar olinadi
• Laboratoriyada sperm bilan urug'lantiriladi
• Embriyon bachadonga joylashtiriladi
• Har bir siklda muvaffaqiyat ehtimoli: 30–50% (yoshga qarab)

4. ICSI (bitta spermatozoidni tuxum hujayrasiga kiritish)

• Og'ir erkak omili uchun

5. Donor tuxum yoki donor sperm

• Tuxumdon rezervi past bo'lganida
• Og'ir erkak omilida

6. Urug' onasi (surrogat)

• Bachadon muammolarida ko'rib chiqiladi

Bepushtlik — umidsizlikka sabab emas. Ko'p juftliklar to'g'ri davolash bilan farzand ko'radi.

Dr. Gulbahor Jiyanova tavsiya qiladi

*"Bepushtlik ko'p hollarda davolanadi. 12 oy (35 yoshdan keyin 6 oy) urinib homilador bo'lolmasangiz — kechiktirmay murojaat qiling. Erkak ham tekshirilishi kerak. Birgalikda hal qilamiz."*

Haqiqiy vaka (identifikatsiyasiz)

*"33 yoshli bemor 2 yil urinib homilador bo'lolmagan. Tekshiruvda PKTS va er spermasida muammo aniqlangan. Ovulyatsiya stimulyatsiyasi + IUI bilan 2-tsiklda homilador bo'lgan."*

Bepushtlik — hal qilinadigan muammo

Birinchi konsultatsiyada nima qilish kerakligini aniqlaymiz. Yolg'iz emas, birga — yechim topamiz.